Репрессия курмандыгы Күренкеев Мамбет

Ысык-Көл облустук мамлекеттик архивинин башкы архивисти Жумакадыр кызы Бактыгүл

1937-жыл кыргыз элинин келечегине балта чабылып, кыргыз интеллигенциясы чоң жоготууга учураган мезгил.  Репрессия эпкини карапайым адамдарды да каптап өтүп, “Эл душманы” деген жалаа менен “улутчул” деп айып тагылып, канчалаган мыкты деген адамдарыбыз сталиндик репрессиянын курмандыгына айланышкан.

Репрессия курмандыгы болгон адамдар азыркы мезгилде да унутта калбай элдин эсинде сакталып келет. Мына ушундай адамдардын бири эч кандай саясатка кызыкпастан, өзүнүн жеке чарбачылыгы менен эмгектенген Мамбет Күренкеев эл душманы деп күнөөлөнүп, репрессия курмандыгына айланган.

Мамбет Күренкеев Контрреволюциячыл Улутчул Социал туран партиясынын мүчөсү, совет бийлигине каршы агитация жүргүзгөн жана контрабандалык апийимдерди Кытайга жөнөтүүгө катыштыгы, бар деп күнөөлөнүп, 1938-жылдын сентябрь айында Кыргыз ССР НКВДсынын үчилтиги тарабынан атууга өкүм чыгарылган. Ошол эле жылдын 18-октябрында өкүм аткарылган. Артында калган төрт баласы да “Эл душманынын” балдары деп кысымга алынышкан. Эки уулу да Күренкеев Эсенаалы менен Күренкеев Шарше Улуу Ата Мекендик согушта курман болушкан.

Кызы Мамбетова Эркин 1939-жылы Киров орто мектебине окууга кирип, 1948-жылы алтын медаль менен аяктап, бирок эл душманынын кызы деп берилген эмес. Эркин Мамбетовна сиңдиси Жумакан Мамбетова экөө “эл душманынын” балдары деп көп жапаа чегишкендиктерин айтып калаар эле.

Ошого карабастан адилеттүүлүк келе турган күндү чыдамсыздык менен күтүшкөн. 1957-жылы 28-майда Кыргыз ССР жогорку соту тарабынан М.Күрөңкеевди күнөөлөгөн иш кайра каралды. Кыргыз ССР НКВДсынын үчилтигинин 1938-жылдын  21-сентябрындагы токтому менен Күреңкеевдин күнөөсү жоктугуна байланыштуу жокко чыгарылган. Атасынын кайсыл жерде көмүлгөндүгүн да билбестен, арман дүйнө бойдон кала берди. Репрессия курмандыктарына айланган адамдардын тизмесин тактоо жана аларга эстелик тургузуу демилгесин көтөрүп, областтык администрация тарабынан колдоого алынып, 2546 адамдан турган тизме Ысык-Көл облустук мамлекеттик архивине кабыл алынып,”Саясий репрессиянын курмандыктары”- коллекциясында туруктуу сактоодо турат.